In Museum Tot Zover is de tentoonstelling Aat Veldhoen – Realist tot in de kist te zien. Veldhoen (1934–2018) staat bekend om zijn kleurrijke werken, zijn vrijheid in doen en zijn levenslust. Toch had hij ook een grote fascinatie voor de dood. Tot Zover toont deze minder bekende kant van de Amsterdamse kunstenaar.
De hoofdzaal is ingericht in de geest van Veldhoen. “Hij was niet zo’n grote voorstander van de museale opstelling,” legt directeur van Tot Zover Guus Sluiter uit. “Wij hebben daarom gekozen voor een kleurrijke en speelse indeling, geïnspireerd op zijn eigen huis. Dit was zowel woonruimte als atelier in één. Alles liep hier door elkaar heen, zijn leven en kunst waren met elkaar verstrengeld.” De bezoeker krijgt zo een beetje het gevoel de wereld van Veldhoen binnen te lopen.
Veldhoen noemde zichzelf een ‘kinderlijke losbol’ en genoot van het leven. Hij schilderde kleurrijke werken, die regelmatig seksueel getint en soms zeer expliciet waren. Maar bij het leven hoort ook de dood. Sluiter: “Veldhoen had een zekere angst voor de dood. Niet zozeer voor het dood-zijn, maar voor de weg erheen. Voor Veldhoen waren seks, geboorte en dood onlosmakelijk met elkaar verbonden.” Hij schilderde dansende en copulerende skeletten en zei dat hij ze schilderde omdat hij ze gewoon weergaloos mooi vond. Tegelijkertijd is het moeilijk dit los te zien van de lange traditie in de beeldende kunst, waarin skeletten een vermanende of waarschuwende betekenis hebben.
Sluiter stelt dat Veldhoen niet veel over de dood sprak en zijn gevoelens vooral creatief verwerkte. “Zijn partner Hedy d’Ancona vertelde dat als hij zich zorgen maakte of ergens mee zat, hij er niet over praatte, maar begon te schilderen. Dat was zijn manier om ermee om te gaan.” Hij volgde het nieuws nauwgezet, en in de jaren tachtig en negentig was er veel aandacht voor het nucleaire gevaar. Hij maakte zich hier grote zorgen over. Dit is duidelijk terug te zien in zijn werken met skeletten, donkere vleermuizen, straaljagers, mannen in pakken met gasmaskers en waarschuwingsborden met stralingstekens. En ondanks de sombere thematiek blijven de werken veelal kleurrijk en humorvol.
Meer ingetogen zijn de doodsportretten die Veldhoen van vrienden en van zijn moeder maakte. Deze zijn meer technisch en gedetailleerd uitgewerkt in zachte tonen. “Hij kende ongetwijfeld de traditie van de post-mortemportretten, maar heeft deze op zijn eigen wijze toegepast. Was het vroeger een werk in opdracht om de overledene bij je te kunnen houden, Veldhoen maakte ze vanuit persoonlijke liefde voor die persoon. Als een verwerking van hun dood, gevoelig en liefdevol.”
De expositie is tot en met 6 september 2026 te bezoeken in Museum Tot Zover, De Nieuwe Ooster, Kruislaan 124, www.totzover.nl.
Foto: Aat in zijn studio, 2003. ©Venus Veldhoen
