Amsterdam-Oost groeit snel. Wat opvalt is dat de nieuwe wijken van Oost sterk achterblijven met het bouwen van sociale huurwoningen. Tegelijkertijd worden sociale huurwoningen in bestaande wijken verkocht. Wordt Oost het nieuwe Zuid?
Mijn stuk over het stiekeme verdwijnen van sociale huurwoningen van Borneo-eiland ontlokte reacties. Zo ontving ik een mail van buurtbewoner Ron. “Op Sporenburg speelt dezelfde ontwikkeling, verkopen aan zittende huurders zonder publieke aandacht,” schrijft hij me. “Het gevolg is dat op Sporenburg de sociale woningvoorraad in hoog tempo afneemt, terwijl deze woningen juist bedoeld waren om gemengde buurten in stand te houden.” Ron wijst me op de website Maps van de gemeente. Met een paar verhelderende screenshots van de Lampenisten- en Seinwachterstraat toont hij hoe er maar liefst ‘acht gaten’ zijn geschoten in twee blokken corporatiewoningen (ongeveer een derde is verkocht). Sporenburg heeft momenteel nog 34 procent sociale huur, op Borneo-eiland is nog geen 25 procent sociale huur over. Dat terwijl het Amsterdams gemiddelde de laatste jaren 40 procent is. Kennelijk maakt het corporaties niet uit dat de sociale voorraad in het Oostelijk Havengebied onder het gemiddelde zakt. Als zij in dit tempo blijven verkopen, hebben de havens Oost straks amper sociale huur over.
Schokkend weinig sociale huur
Het kwijtraken van sociale huurwoningen in stadsdeel Oost is natuurlijk maar één aspect van de sociale huurvoorraad. Bij verdwijnende sociale woningen, verwacht je dat nieuwbouwwijken dit compenseren. Bijvoorbeeld door minstens veertig procent sociale huur te bouwen. Laten we eens kijken. Als eerste nemen we Cruquius-eiland onder de loep. Als nieuw verlengstuk van het Oostelijk Havengebied zou het logisch zijn als verdwijnende sociale huur hier ter compensatie royaal opduikt. Uit Alle Cijfers blijkt dat er al aardig gebouwd is, bijna 1500 woningen. Maar het percentage sociale huur is schokkend laag: 8 procent. Cruquius-eiland voldoet daarmee niet aan het 40-procent uitgangspunt van het gemeentelijke woonbeleid. Al zou er op de laatste kavels van deze buurt uitsluitend nog sociale huur worden toegevoegd, het is niet meer te compenseren.
Gemeentelijke richtlijn
Nou kan ik een lange exercitie beschrijven langs nieuwbouwbuurten van Oost, maar laat ik maar met de spoiler komen. Vrijwel alle buurten met grote nieuwbouwprojecten in Oost zetten te weinig sociale huurwoningen neer. Een paar plukken IJburg en Zeeburgereiland scoren redelijk, maar ook die halen geen 40 procent. Centrumeiland haalt – met slechts 21 procent sociale huur – nog niet eens de helft van de gemeentelijke richtlijn. Klap op de vuurpijl is het aan Amsterdam-Zuid grenzende Overamstel. Dat grenst aan het gebied waar de sociale huurflats van de Van der Kunbuurt tegen de vlakte gingen. Of het gecompenseerd wordt? Absoluut niet. Wijken als Omval, Amstelkwartier-Noord en West en Weespertrekvaart vliegen kapitalistisch uit de bocht met zo’n 90 procent niet-sociale huur. Ze voegen zeer beperkt sociale huur toe aan Amsterdam-Oost.
Als de wethouder die spaarzame sociale huurflat straks met veel bombarie opent, zal hij vermoedelijk graag – als een soort Wibaut – een mooie oneliner poneren. Ik heb er wel een: Oost wordt het nieuwe Zuid.
(Bron: AlleCijfers 2026)
Lees ook:
Hoe sociale huur van Borneo-eiland verdwijnt (mei 2026)
