Na een restauratie van vijf jaar is het ARTIS-Aquarium weer open. Ik bezocht het monumentale gebouw uit 1882 en ontdekte dat het vernieuwde Aquarium om meer draait dan vissen en andere waterdieren. Het vertelt vooral hoe natuur, klimaat en ons dagelijks leven via water met elkaar worden verbonden.
Achter de statige gevel stroomt opnieuw water door tientallen aquaria. Waar bezoekers vroeger maar een beperkt deel van het gebouw konden zien, is nu ongeveer 90 procent zichtbaar. Ook historische ruimtes die jarenlang verborgen bleven, zoals de catacomben met het oude Lloyd-filtersysteem, maken nu deel uit van de bezoekersroute.
Bovenaan de monumentale trap werd mijn aandacht meteen getrokken door de kunstinstallatie Water Body. Die laat zien hoe water zich over de aarde beweegt via oceaanstromingen en rivieren. Ook de routes van walvissen en zeevogels zijn zichtbaar. Het maakt op een heldere manier duidelijk hoe water klimaat, ecosystemen en leven met elkaar verbindt.
Spelenderwijs leren
Voor kinderen valt er veel te doen. Ik zag hoe zij een onderzeeër konden bouwen, naar de diepzee konden duiken, met een fietspomp wolken konden laten ontstaan en oceaanstromingen in beweging konden brengen. Met zoekkaarten maken ze kennis met dieren als de luipaardtrekkervis, de zebramurene, de kleine verpleegsterhaai en de paling.
Na de zomer gaat het Aquarium ook open voor schoolgroepen. Leerlingen kunnen dan samen op watermissie en onderzoeken waarom schoon en gezond water belangrijk is voor mensen, dieren en planten. Voor scholen uit Amsterdam-Oost is het Aquarium daarmee een vernieuwde plek voor natuuronderwijs, dichtbij huis.
In de themaruimtes Gestapelde werelden en Samen sterk ontdekte ik hoe het leven in zee met elkaar samenhangt, van de diepzee tot de kust. Bij het onderdeel De eervolle oogst staat visserij centraal. Als bezoeker gooi je daar letterlijk een hengel uit en haal je verhalen op over vissoorten, industriële vangst, kweek en duurzamere manieren van vissen.
Minder soorten, meer samenhang
Na mijn bezoek sprak ik met Anne van Dijk, hoofd van het ARTIS-Aquarium. Zij vertelde dat de aquaria tijdens de renovatie zijn vergroot, verdiept en opnieuw opgebouwd. Ook achter de schermen is de techniek vernieuwd, zodat waterkwaliteit en dierenwelzijn beter aansluiten bij de eisen van deze tijd.
Niet het aantal soorten staat centraal, maar de samenhang tussen dieren en hun leefomgeving. Ook Van Dijk leerde tijdens de voorbereiding nog nieuwe dingen. “Als bioloog heb ik bij het uitgooien van de hengel zelf ook het een en ander opgestoken over vissoorten en vangstmethoden,” vertelde zij.
Tijdens mijn bezoek hielp een vrijwilliger me bij het vinden van de kikkers, die zich goed hadden verstopt. Hij werd geboren in Amsterdam-Oost, woont nu in Amstelveen en werkt al acht en een half jaar met plezier als vrijwilliger bij ARTIS. In totaal telt ARTIS ongeveer 500 vrijwilligers. Voor de heropening werden honderd nieuwe vrijwilligers geworven, maar volgens Van Dijk kunnen belangstellenden zich nog steeds aanmelden.
Praktische informatie
Het ARTIS-Aquarium is toegankelijk met een regulier toegangsbewijs voor ARTIS-Park. Meer informatie over openingstijden, schoolbezoeken en vrijwilligerswerk staat op de website van ARTIS.
Beeld © ARTIS, Kirsten van Santen
