Java-eiland, Sumatrakade, Seranggracht – de Indonesische archipel is ruimschoots vertegenwoordigd in het Oostelijk Havengebied. Toch kennen maar weinig inwoners Het Gamelanhuis, een van de weinige plekken in Nederland waar Indonesische gamelanmuziek beoefend wordt. Al dertig jaar. Standplaats: Pakhuis Wilhelmina, Oostelijk Havengebied.
“Gamelan, dat is voor mij de taal van de liefde.” Wiwin Claassen speelt sinds een jaar in Mugi Rahayu, een van de gamelanorkesten die wekelijks repeteren in het Gamelanhuis, gevestigd in Pakhuis Wilhelmina, Veemkade 578. Geboren in Indonesië, wilde ze als kind niets te maken hebben met de muziek van haar voorouders. “Mijn oma vroeg altijd: waarom speel je geen gamelan? Dat wilde ik niet, ik wilde luisteren naar westerse muziek.”
Dat veranderde toen ze naar Nederland verhuisde. “Vorig jaar woonde ik een concert bij in het Gamelanhuis. Mijn hart ging open. Het was alsof mijn overleden familieleden werden opgeroepen door de muziek. Zoals mijn oma, die danseres was in het koninklijk paleis in Surakarta op Java. Haar dans werd begeleid door de klanken van de gamelan. Ik vond mijn familiegeschiedenis terug door gamelan te leren spelen.”
Verborgen parel
Een verborgen parel, zo noemt Michiel Niemantsverdriet, docent en artistiek leider van meerdere gamelangroepen, het Gamelanhuis aan de Veemkade. “Ik denk dat weinig mensen in Amsterdam-Oost ons kennen.” En dat terwijl de eerste gamelangroepen zich al begin jaren negentig vestigden in het Pakhuis Wilhelmina. Eerst op zolder, als afzonderlijke muziekgroepen, en later verenigd in stichting Het Gamelanhuis. “De stichting is een collectief van meerdere gamelangroepen, zowel amateur- als professionele ensembles. Groepen als Widosari, Mugi Rahayu, Gong Tirta en vele andere repeteren hier wekelijks. Als muzikant én als luisteraar kun je kennismaken met meerdere gamelanstijlen zoals die gespeeld worden op Bali en Java, en ook met eigentijdse stijlen.”
Wulan Dumatubun is al jaren danseres en docent Javaanse dans. “Dans en gamelan zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.” Ze besloot zich te verdiepen in de gamelanmuziek om deze als danseres beter te begrijpen. Nu is ze artistiek leider van twee gamelangroepen in het Gamelanhuis. Wat de gamelan met haar doet? “Het geeft me rust, een bepaald soort blijheid. Voor mij komt een hele wereld samen, muzikaal, sociaal, spiritueel. Op Java en Bali heeft ieder dorp zijn eigen gamelangroep. En het mooie van de gamelan, dat ‘orkest’ betekent, is dat je het sámen doet. Er is geen dirigent, iedereen is welkom, beginner of gevorderde.”
Wajangpoppen
Michiel: “Mensen komen ook uit het hele land, Rotterdam, Delft, Groningen zelfs, om hier te spelen. Dit is het enige gamelanhuis in Nederland. Mét een concertzaal, de Balizaal, waar we onze eigen concerten organiseren. Soms met alleen instrumenten, soms met dansers of bespelers van wajangpoppen. Dans, wajangpoppen, de soms eeuwenoude verhalen die ze verbeelden, het hoort allemaal bij de gamelan.”
Slenthem, bonang, demung, kendang, gong, en ook zang: samen vormen ze het gamelanorkest. Michiel: “Het leuke is dat je ze als muzikant allemaal kunt leren bespelen. Er is veel belangstelling voor gamelan, ook onder jongeren. Jong en oud vinden elkaar in de muziek.”
Kinder-gamelanorkest
Het Gamelanhuis bestaat dertig jaar. Hebben ze nog iets te wensen? Michiel: “Jazeker. Ik droom van een jeugd-gamelanorkest in het Gamelanhuis. Het lijkt me prachtig wanneer Amsterdamse kinderen gamelan kunnen leren spelen.” Wulan: “Basis- en middelbare scholen in Amsterdam die interesse hebben: laat het ons weten. Verder is iedereen welkom. Kom gerust eens langs voor een proefles. Voor je het weet heb je je hart verloren aan de gamelan.”
Het Gamelanhuis
