In elke krimi is hij wel te zien: de arts die het lijk heeft bekeken en met ernstige blik aan de rechercheur vertelt hoe lang geleden het lichaam is gestorven. Maar hoe komt hij aan die wijsheid? Bij de opleiding Forensisch Onderzoek aan de Hogeschool van Amsterdam proberen ze zo’n scherp mogelijk antwoord op die vraag te geven.
Docent-onderzoeker forensisch onderzoek Brent Maagdelijn: “Het tijdstip van overlijden is het begin van de tijdlijn voor de rechercheur in zijn moordonderzoek. De inschatting van het tijdstip van overlijden gebeurt aan de hand van sporen van ontbinding van het lichaam. Binnen een tot vier uur na overlijden treedt er lijkstijfheid op, de spieren verstijven. Lijkvlekken worden zichtbaar na twee uur na overlijden. Een belangrijke aanwijzing is de afkoeling van het lichaam. Aan de hand van het gewicht van het slachtoffer, de temperatuur van het lichaam en de omgevingstemperatuur, kun je met behulp van tabellen bij benadering een tijdstip van overlijden berekenen.”
Ammoniak
De ontbinding start onderhuids door de miljarden bacteriën in het lijf, die de mens bij leven helpen bij de spijsvertering en bescherming tegen ziekten. Na de dood worden ze niet langer aangestuurd door het immuunsysteem. Ze krijgen vrij spel en gaan over tot het afbreken van het lichaam. Typische lijkgeuren als ammoniak en waterstofsulfide – de geur van rotte eieren – ontstaan nadat het lichaam is gaan zwellen en als het ware openbarst. Daarna komen insecten in het spel, die niet alleen eten maar ook eitjes leggen. De maden die daaruit komen, voeden zich ook weer met het lichaam. Maagdelijn: “Ik ken een geval waarbij een man overleed in zijn auto in het bloedhete Texas, en binnen een maand tot skelet was gereduceerd, door toedoen van de insecten. Een lijk onder water ontbindt minder snel, omdat het daar iets kouder is en omdat er minder zuurstof is dan in de open lucht. Na verloop van tijd komt het lijk door de gasvorming in het lichaam bovendrijven.”
Wat onderzoeken jullie bij de HvA?
“Afgelopen jaar hebben we onderzocht hoe lang je uit bloed nog een leesbaar dader DNA-profiel kunt verkrijgen. Een van de studenten heeft bloed op meerdere stukken spijkerbroek gesmeerd en die in zand of aarde bewaard. In aarde vergaat het DNA sneller, want daar zijn bacteriën en schimmels in overvloed om het DNA af te breken. Komend jaar start een promotie-onderzoek waarbij we op een speciale begraafplaats gaan meten hoe menselijke stoffelijke overschotten ontbinden en wat er met de dadersporen gebeurt.”
Wat is het profiel van de forensische student aan de HvA?
Denk niet dat het werk zo spectaculair is als op tv, waar de moord in een aflevering wordt opgelost door een briljante ingeving van de forensisch onderzoeker. Je gaat geen mensen arresteren of in een dure auto rijden. Wij hebben voornamelijk analytische studenten, met een praktische instelling. Je moet onder verschillende weersomstandigheden je sporen veilig kunnen stellen. En je moet ook in scenario’s kunnen denken, wat zijn dan de relevante sporen om veilig te stellen?”
Even bellen met
Oost is rijk aan wetenschappelijke instellingen. Denk maar aan locaties als het Science Park en Roeterseiland. En de HvA aan de Weesperstraat. Deze keer het verhaal van docent-onderzoeker forensisch onderzoek Brent Maagdelijn van de HvA.
