Amsterdamse Shirley Brandeis werkte drie jaar aan de boekenreeks De Memorabele Mokumse Mikmak. Bij elke dag van het jaar beschrijft ze een bijzonder moment of een bijzondere Amsterdammer, van 1254 tot nu. De reeks bestaat uit vier delen, Amsterdam-Oost komt er vaak in voor. Op 20 november gaat het bijvoorbeeld over de Pythonbrug. Daarbij noemt ze ook een artikel in de Brug.
Speciaal voor de Brug koos Shirley drie verhalen uit Oost. Vandaag het eerste: 13 november 1972, de dag dat molen De Gooyer zijn wieken verloor.
De hoogste van het land
Een flinke storm zorgde op 13 november 1972 voor veel schade in de stad: omgewaaide bomen, dakpannen en schoorstenen, een weggewaaide bouwkeet, kapotte winkelruiten én afgebroken molenwieken. Molen De Gooyer aan de Funenkade stond er naakt bij, want zijn wieken waren in het water van de Nieuwe Vaart beland.
Ach arme. De molen en zijn voorganger met dezelfde naam hadden sinds 1572 al zoveel doorstaan. De eerste molen werd vernield tijdens de Tachtigjarige Oorlog en daarna herbouwd door Hendrik Gijsbertzoon de Gooijer. Later verhuisde hij van de Heiligeweg naar een mooi plekje op de zeventiende-eeuwse stadsmuur aan de Sarphatistraat.
Toen daar in 1814 de Oranje-Nassaukazerne werd gebouwd, moest de molen een stukje verhuizen. Anders ving hij niet genoeg wind meer. Bij die laatste verhuizing kwam de molen op de hoge stenen voet van een afgebroken molen te staan. Daardoor is De Gooyer een imposante verschijning en de hoogste houten molen van het land.
Op hol geslagen
Hoge molens, wieken en bomen vangen veel wind. Op 13 november 1972 sloeg de Molen van Oost, zoals sommigen hem noemen, op hol. De molenaar kon alleen maar toekijken hoe de as brak en het wiekenkruis naar beneden stortte. Er waren geen gewonden, wel beteuterde gezichten en een molen zonder wieken die er al net zo beteuterd bij stond. Pas in 1976 was De Gooyer weer hersteld.
Tot halverwege de jaren vijftig maalde de molen rogge en tarwe, voor brood. Tegenwoordig staat hij er vooral voor de mooi. Molenaar Evert Schuurman [CHECK] laat de wieken nog af en toe draaien, maar er wordt niet meer gemalen. Wie trek heeft, kan ernaast terecht bij Brouwerij ‘t IJ, in het oude badhuis. Dat is niet alleen leuk vanwege het zicht op de molen (wel even heel erg omhoogkijken), maar vooral vanwege het bier.
Dit verhaal is van Shirley Brandeis en verscheen in de boekenreeks De Memorabele Mokumse Mikmak. De vier boeken hebben samen meer dan 800 pagina’s met korte verhalen, foto’s van toen en nu, quizjes en Mokumse uitspraken. Meer informatie: mokumsemikmak.nl. Op 27 november volgt het tweede verhaal, over de Vrolikstraat.
