IJburg is nog lang niet klaar, maar de zandvormen van de eilandenarchipel liggen er wel zo’n beetje. Strandeiland en Buiteneiland zijn de laatste twee die worden aangelegd.
Op mijn laatste stuk in deze krant kreeg ik wat gepikeerde reacties. Daarin verwonderde ik me over het doortrekken van tram 26 naar het nog onvoltooide staartstuk van IJburg. Vooral dat het prioriteit kreeg boven oudere wegen in het stadsdeel die tramloos blijven. Tegen het verkeerde been van enkele prille IJburg-bewoners. Briefschrijver Chris mailt: “Je vindt dat IJburg niet echt bij Amsterdam hoort: een wijk waar je, zoals een bestuurder van Oost ooit zei, nog niet dood gevonden wilt worden.” Ik antwoordde hem dat mijn stuk alleen ging over het vroegtijdig opleveren van enkele tramhaltes met eindbestemming IJburg. Niet over IJburg als eindbestemming des levens.
Strand- en Buiteneiland
Dat ik kritiek heb op het volgens mij voortijdig doortrekken van de tram betekent niet dat ik het geen fraai gebied vind of dat ik vind dat daar nooit een tram moet komen. Strand- en Buiteneiland zijn alleen al bijzonder omdat ze bewust als een eindpunt van de stad zijn bedacht. Nergens in Amsterdam vind je een wijk die is ontworpen als uitloop. Hier zal de buitenrust zijn bewoners elke avond toedekken omdat gemotoriseerd verkeer er weinig te zoeken heeft. Het is bijna een statement: de stad hoeft niet altijd doorgaand te zijn en overal naartoe te leiden.
Overigens wordt het er niet desolaat. Centrumeiland ligt dichtbij en ook op Strandeiland komen toch maar liefst 8000 woningen, scholen en een haven. Het strand van IJburg komt op de zuidoostelijke oever van Strandeiland.
Vergeet Zandvoort
De grootste bijzonderheid van Strandeiland is dat het een kustgebied wordt. Net als in Almere Poort komt er helmgras in het duingebied. De doodlopende opzet maakt het strandgevoel authentiek – alleen kustplaatsen en eilanden aan zee hebben zo’n uitgestrekt landeind. Het wás hier ooit ook de Zuiderzee. Strandeiland zal daarom niet Disney-achtig aanvoelen. Met dit strand bezit IJburg straks een van de attracties van Amsterdam. Vergeet Zandvoort, dít wordt Amsterdam aan Zee.
Ik moet denken aan Adelaide. In 2003 verbleef ik een tijdje in deze Zuid-Australische kustplaats. Adelaide heeft een niet al te bijzonder centrum op tien kilometer van de zee. Toch is de stad zeer geliefd Down Under. Dat komt onder meer door de Bay tram die al rijdt sinds de negentiende eeuw. Deze brengt je bijna óp het populaire stadsstrand Glenelg Beach. Zodra je in de stad aankomt, hoor je van iedereen: neem de beach tram naar Glenelg (lijkt qua naam op IJburg).
Het enige wat ik me 23 jaar later van Adelaide herinner is de tram die vanuit de binnenstad tot aan het strand rijdt. Over twintig jaar hoort elke toerist in Amsterdam: neem op Centraal Station de tram naar IJburg. Dat is dan zeker geen spooktram meer. Ik vermoed dat de stad straks nergens zo weldadig ophoudt als daar.
Lees ook van Bas Kok:
Liever een zuiderzeewegzoef dan een spooktram
Rubriek De veranderende stad, van IJ tot Z
