Just Permutations On The Other Side (fokkerorgelconcert)
Wat als een pijporgel ook een synthesizer en sampler kan zijn? In dit concert presenteert het retro-futuristische ensemble gamut inc nieuw concertvullend werk voor het microtonale 31-toons Fokker-orgel. Verwacht een fysieke, gelaagde klankwereld die doet denken aan de vroege elektronische studio’s van de jaren vijftig, maar dan volledig akoestisch.
Dat een orgel als additieve synthesizer kan functioneren is bekend: verschillende pijpen en timbres vormen samen rijke klankmengsels. Gamut inc gaat verder en onderzoekt hoe audiogegevens kunnen worden omgezet in boventoonstructuren. Het orgel fungeert daarbij niet alleen als synthesizer, maar ook als sampler, waarin klanken worden gereproduceerd en getransformeerd via additieve en subtractieve technieken. Dankzij de microtonale gradaties van de 31-toonsstappen ontstaan resynthese, complexe zwevingsverschijnselen, spectrale interferenties en langzaam verschuivende harmonische velden, opgebouwd uit nauwkeurig gestemde akkoordlagen.
Het duo gamut inc werd in 2013 in Berlijn opgericht door Marion Wörle (computermusicus, grafisch ontwerper en componist) en Maciej Śledziecki (componist en gitarist). Samen ontwikkelen zij elektroakoestische muziek, innovatief muziektheater en computergestuurde muziekmachines. Sinds 2019 werken zij intensief met computerbestuurbare pijporgels en realiseren zij wereldwijd nieuwe composities voor zogeheten hyperorgels in kerken en concertzalen. In 2021 initieerden zij bovendien hun eigen festival AGGREGATE, gewijd aan computergestuurd orgel en elektronica.
In dit concert richten Wörle en Śledziecki zich op de bijzondere mogelijkheden van het 31-toonsysteem. Met negentien extra tonen per octaaf ontstaat een verfijnde wereld van boventoonstructuren, zwevingen en klankkleuren. In hun composities onderzoeken zij stilistische middelen die alleen mogelijk zijn dankzij programmeerbaarheid en computeraansturing, zoals geautomatiseerde registerwisselingen, gelijktijdige tempi, fonkelende toonmassa’s, complexe polyritmes, fladderende klankpatronen en glijdende overgangen tussen tonaal, ruisachtig en ritmisch materiaal. Het pijporgel wordt daarbij ingezet als klankmachine en akoestische synthesizer.
Het resultaat is een organische, futuristische orgelklank die het vertrouwde instrument opnieuw uitvindt en het een radicaal hedendaagse stem geeft.
