Even op sociale media kijken en een halfuur later nog steeds gedachteloos scrollen. Het zal veel mensen bekend voorkomen. Europarlementariër Kim van Sparrentak wil dat verslavende functies van sociale media en online diensten worden aangepakt. Zij vertegenwoordigt PRO in het Europees Parlement en maakt deel uit van de Europese Groenen. Daar houdt ze zich bezig met grote technologiebedrijven en digitale wetgeving.
Van Sparrentak zet zich al ruim drie jaar in tegen verslavend ontwerp van sociale media. Daarmee bedoelt ze functies die gebruikers zo lang mogelijk vasthouden, zoals eindeloos scrollen en het automatisch afspelen van nieuwe filmpjes. Volgens haar zijn zulke functies bewust ontworpen om onze aandacht vast te houden.
Het begon drie jaar geleden met haar eigen socialemediagebruik. “Ik kwam thuis na lange onderhandelingen over de Europese AI-wetgeving. Ik was moe en bleef eindeloos scrollen.” Haar beleidsmedewerker herkende dat. Dat bracht hen op de vraag waarom Europese internetwetgeving wel regels stelt aan wat mensen online zien, maar nauwelijks aan hoe platforms zijn ontworpen.
Van Sparrentak wil daarom dat bepaalde verslavende functies worden verboden. Dat verbod moet niet alleen voor sociale media gelden, maar ook voor streamingdiensten, datingapps en online games. Volgens haar gebruiken die platforms technieken om mensen te laten blijven kijken, swipen of spelen.
Die aanpak moet onderdeel worden van nieuwe Europese regels voor online bescherming van consumenten, die voor de hele Europese markt geldt. Van Sparrentak vergelijkt het met de regels voor fysieke producten: als een stof schadelijk is, mag die er niet in worden verwerkt. Voor schadelijk ontwerp online zou hetzelfde moeten gelden, ook digitale producten moeten veilig zijn voor consumenten.
Volgens haar kan dat alleen op Europees niveau georganiseerd worden. Grote techbedrijven zijn voor één land moeilijk aan te pakken, maar samen staan de EU-landen veel sterker. Bovendien houdt het internet niet op bij de landsgrenzen.
Wat ze mensen vooral wil meegeven is dat technologische ontwikkelingen ons niet zomaar hoeven te overkomen. “Die technologische ontwikkeling is niet een soort natuurwet. Daar kunnen we gewoon keuzes over maken.”
Zo’n verandering gaat niet van de ene op de andere dag, weet Van Sparrentak. Maar ze hoopt dat wij als samenleving minder afhankelijk worden van sociale media en weer vaker om ons heen kijken.
