Ik heb met Alex afgesproken om zijn atelier te bezoeken in het kader van zijn betrokkenheid bij Club Factor IJ, het netwerk van IJburgse kunstenaars. Alex is beeldend kunstenaar en heeft een atelier in de tijdelijke broedplaats Lokaal 432 op IJburg, een voormalige school. De aula in het midden is ingericht als expositieruimte en theater. Alex heeft zich geïnstalleerd in een klaslokaal. Eenmaal binnen in zijn atelier ben ik onder de indruk van zijn werk. Er staan zeven doeken van 150×150 centimeter.
Proces van werken
Alex gebruikt verf uit spuitbussen, wat van nature vlak werkt. Hij brengt daar op een plastische manier dikke olieverf op aan. De olieverf geeft diepte waar de spuitbus dat niet kan. Zijn werk raakt mij door de kleurstelling. Het valt op dat er een groot contrast is in het gebruik van materiaal.
Ik zie nog een eigenaardigheid. De doeken zijn vaak deels afgedekt. Alex legt uit waarom hij dat doet. Hij dekt stukken af waar hij nog niet tevreden mee is, juist de inspirerende delen houdt hij in beeld om verder op door te werken.Alex gaat verder dan het even afdekken wat veel schilders doen, met de hand. Hij legt er een stuk doek of papier op. Op een van zijn schilderijen demonstreert hij het effect en haalt hij de afdekking weg. Het wordt me meteen duidelijk: het schilderij is veel minder inspirerend door de aandacht die het eerst afgedekte deel vraagt.
Het afdekken helpt hem verder. In plaats van bezig te gaan met wat nog geen kwaliteit heeft, kan hij zich focussen op de verdieping van wat al kwaliteit heeft.
Wat niet inspirerend is op je eigen doek, belemmert het proces om verder te gaan. Ook in andere creatieve processen is dit zo. De muzikant die tijdens het spelen stilstaat bij die ene fout, gaat meer foute noten raken. De kracht van inprovisatie is dat alle ideeën waardevol zijn. Minder sterke ideeën krijgen minder aandacht en verdwijnen vanzelf naar de achtergrond.
Kunst
Een definitie van wat kunst is, is niet nodig in gesprek met Alex. Vanaf zijn jeugd is hij kunstenaar. Alex maakt kunst. Het is een vorm van tovenarij als er opeens iets op je doek staat dat lekker is, waar je blij van wordt.
Alex bewondert Picasso, art is magic. De schilderkunst is een soort bedriegerij. Trompe-l’oeil. De kunstenaar creëert illusies. Als Picasso zijn portretten deconstrueert, brengt hij verschillende perspectieven bij elkaar. Er zijn veel voorbeelden van kunstenaars die een poging hebben gedaan om meerdere dimensies in het werk te brengen.
In het werk van Alex zitten opzettelijk concrete elementen verstopt. De kijker ontdekt misschien de vage vorm van een krokodil, met het schilderij creëert hij een illusie. In dialoog tussen kunstwerk en kijker maakt de kijker het beeld af. Kunst activeert zo bestaande, onbewuste beelden bij de kijker en brengt daar beweging in, zodat je voortaan op een andere manier naar de werkelijkheid kijkt. Picasso wordt bewonderd, en soms zelfs weggezet als bedrieger. Onzin volgens Alex: probeer je maar eens een wereld voor te stellen zonder Picasso…
Abstract of figuratief
Het werk van Alex zou ik abstract noemen, maar er zit steeds een twist in. Soms duidelijk figuratief, maar meestal verborgen en abstract. Zijn werk is allegorisch. Veel van zijn werken verwijzen naar een mythologische oorsprong. Alex werkt graag op de rafelrandjes tussen figuratief en abstract. De titels geven duidelijk richting aan de kijker. Je kunt er niet om heen: De dream of the condor is een afbeelding van de vlucht van de vogel. De Jacht verbeeldt een poes die een vlinder vangt. Ik zie dat de ogen van de kat zo meesterlijk en suggestief geschilderd zijn, dat het schilderij eigenlijk niet zonder dat onderdeel kan.
Het sterkt mij in mijn overtuiging dat het onderscheid tussen abstract en figuratief misschien een achterhaald concept is. We hebben die vakjes niet nodig.
Meer zien van IJburgse kunstenaars? In het weekend van 30 en 31 mei vindt de Open Ateliers IJburg plaats. Factor IJ is het startpunt.
Gesprekken met IJburgse kunstenaars
Chris Goosen schrijft in de digitale de Brug een rubriek over lokale kunstenaars. De stukjes zijn een zoektocht naar hun motieven en drijfveren. Waar draait het om in moderne kunst? Chris is gefascineerd door werk van andere kunstenaars, juist als hij het niet meteen begrijpt.
Hij is als beeldend kunstenaar betrokken bij kunstcentrum Factor IJ en coördineert activiteiten van Club Factor IJ, een netwerk van IJburgse kunstenaars. Hij is een van de initiatiefnemers van het DoorgeefschilderIJ.
