Eind vorig jaar werd de iconische science fictionfilm Back to the Future opnieuw uitgebracht. Michael J Fox reisde 30 jaar terug in de tijd, toen zijn ouders nog jong waren. 40 jaar later vragen we ons af: zijn er wetenschappers actief op zoek naar een tijdmachine? Jan Pieter van der Schaar, vooraanstaand kosmoloog en werkzaam op het Science Park in Oost, geeft antwoord.
“Tijdreizen is geen issue in de wetenschap. Het gaat tegen alle natuurwetten in. Natuurkunde beschrijft de wereld om ons heen, om vervolgens zo goed mogelijk de toekomst te voorspellen. Door ons begrip van de zwaartekracht kunnen we naar de maan reizen, maar ook satellieten in de ruimte brengen die ons voorzien van internet en live televisie. Stel nu dat een Michael J Fox straks richting oerknal zou kunnen terugreizen, en met een aparte magneet de zwaartekracht in het heelal weet te halveren, ik noem maar een dwarsstraat, dan verandert het heelal – en de toekomst – in een puinhoop. Dan wordt het hier al snel onleefbaar. Op dat soort gerommel zit niemand te wachten.”
Wij lazen dat je kan terugreizen in de tijd, als je erin slaagt een signaal af te geven dat sneller gaat dan het licht. Dan zou je de geschiedenis naar je hand kunnen zetten? En Ajax alsnog kampioen van Nederland kunnen maken?
“Dan gaat het over tachionen. Deeltjes met een negatieve massa. Alleen: die bestaan niet. Althans, niemand heeft ze ooit waargenomen. Maar ik ga mee in het gedachte-experiment: een hard core Ajax-supporter vindt een bundel tachionen in het Science Park, reist daarmee terug in de tijd naar het begin van de competitie, en wint met nieuwe spelers van het kaliber Ronaldo-Messi alle wedstrijden. Ajax kampioen. So far, so good.”
“Alleen wordt dat een behoorlijk technologische uitdaging. Want hoe krijg je bijvoorbeeld de informatie in de tachion die ervoor zorgt dat er eerst een tweede Messi en Ronaldo worden geboren, de jeugdopleiding doorlopen, en dan precies op tijd het veld oplopen om die wedstrijden te spelen?”
En nog een ander probleem, als Ajax kampioen wordt, wat gebeurt er dan met de titel van PSV?
“Je zou kunnen zeggen: als we de geschiedenis herschrijven, dan lost het heden – de titel van PSV – op in het luchtledige. Je kan het ook anders bekijken: PSV houdt die titel. En met de nieuwe geschiedenis van het Messi-Ronaldo-Ajax ontstaat er een tweede werkelijkheid in een ander universum, met Ajax als kampioen. Sterker nog, met zo’n bundel supertachionen kun je wellicht een universum creëren waarin Ajax altijd kampioen wordt. Te mooi om waar te zijn.”
Van Albert Einstein leerden we dat een klok sneller gaat lopen als hij zich steeds verder verwijdert van materie, zoals de aarde. Moeilijk te begrijpen.
“Maar veelvuldig bewezen. De klok in GPS-satellieten, waarmee Google Maps ons de weg wijst, wordt iets trager afgesteld, omdat ze ons anders naar plekken sturen waar we niet om gevraagd hebben.”
“Diep in de ruimte ontstaan er forse tijdsverschillen. Stel jij slaagt erin met een raket te reizen naar de rand van een zwart gat, waar de zwaartekracht duizelingwekkend is, en waar een klok dus veel langzamer loopt. Als je dan terugkomt na je vakantie van twee weken Zwart Gat, zul je zien dat je vrienden in jouw twee weken 50 jaar ouder zijn geworden.”
Beeld Bob Bronshoff
Even Bellen met
Oost is rijk aan wetenschappelijke instellingen. Denk maar aan locaties als het Science Park en Roeterseiland. En de HvA aan de Weesperstraat. In deze rubriek een wetenschapper uit Oost en zijn/haar onderzoek.
